Our Books
ಮನದ ಮಾತು
ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ‘ರಾಮಾಯಣ’ವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಜೀವಂತ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಆದರ್ಶ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿವೆ. ಸಮಾಜವು ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಬೇಕಾದ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ವಾಗಿ ಕಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
1. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ಸಮಾಜದ ಬುನಾದಿ
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಸಮಾಜದ ಮೂಲ ಘಟಕವಾದ ‘ಕುಟುಂಬ’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೇಗಿರಬೇಕು, ಬಂಧು-ಬಳಗದವರೊಡನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ರಾಮಾಯಣವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿತೃವಾಕ್ಯ ಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಸುಭಿಕ್ಷವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಡಿಗೆ ಸೇರುವ ಶ್ರೀರಾಮ ‘ಆದರ್ಶ ಪುತ್ರ’ನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾನೆ. ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ, ನೆರಳಿನಂತೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಸೀತೆ ‘ಆದರ್ಶ ಪತ್ನಿ’ಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅಣ್ಣನ ಮೇಲಿನ ಅತೀವ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅಧಿಕಾರ ಒಲಿದು ಬಂದರೂ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಆತನ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನೇ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಭರತ, ಮತ್ತು ಅಣ್ಣ-ಅತ್ತಿಗೆಯರ ಸೇವೆಗಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಸುಖವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸಹೋದರತ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಇಂತಹ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯವೇ ಸುಭದ್ರ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2. ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯಗಳು
ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ‘ರಾಮರಾಜ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವು ಸುಶಾಸನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಆಡಳಿತಗಾರನು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಚ್ಛೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾನುರಾಗ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ‘ರಾಜಧರ್ಮ’ವನ್ನು ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಟೀಕೆಗಳಿಗೂ ರಾಜನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಮನ್ನಣೆಯು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತವೇ ರಾಜನ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಮನ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ
“ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಮಾಯಣವು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಮಹಾರಾಜ ದಶರಥನು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪದಿರಲು, ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಗನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸತ್ಯಪಾಲನೆಗಾಗಿ ರಾಮನು ಸಕಲ ಸುಖ-ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತೆ ಉಂಟಾಗದಿರಲು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ಪಾಲನೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟಗಳ ಸರಮಾಲೆಯೇ ಎದುರಾದರೂ, ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಬಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾಠವಾಗಿದೆ. ರಾವಣನು ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಆತನಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆತನ ವಿನಾಶವಾಯಿತು ಎಂಬ ವಿಚಾರವು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
4. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವರ ಉದ್ಧಾರ
ಓರ್ವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮಗನಾದ ರಾಮನು ಅರಣ್ಯವಾಸಿ, ಬೇಡ ಜನಾಂಗದ ಮುಖಂಡನಾದ ಗುಹನನ್ನು ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಮಿತ್ರನನ್ನಾಗಿ, ಸಹೋದರನ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ಶಬರಿಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಅವಳು ಕೊಟ್ಟ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸವಿಯುವ ಮೂಲಕ, ಮೇಲು-ಕೀಳು ಎಂಬ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ವಾನರರಾಜ ಸುಗ್ರೀವ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಜಟಾಯು ಮತ್ತು ಶತ್ರುವಿನ ಸಹೋದರನಾದರೂ ಶರಣಾಗತನಾದ ವಿಭೀಷಣ -ಇವರೆಲ್ಲರೊಂದಿಗಿನ ರಾಮನ ಒಡನಾಟವು, ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಗೌರವ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.
ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣವು ಕೇವಲ ಪುರಾಣ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮಾನವನ ಬದುಕನ್ನು ಹಸನಾಗಿಸುವ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರುವ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ‘ಜೀವನ ದರ್ಶನ’. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹಗಳು, ಸ್ವಾರ್ಥ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯತೆಗಳಿಗೆ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳು ದಿವ್ಯೌಷಧವಾಗಿವೆ. ಸತ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗಳಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ‘ರಾಮರಾಜ್ಯ’ದಂತಹ ಮಾದರಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಖಂಡಿತ ವಾಗಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಮಠ, ಪರ್ಯಾಯಶ್ರೀ ಶೀರೂರು ಮಠ, ಉಡುಪಿಯವರು ‘ಶ್ರೀರಾಮೋತ್ಸವ’ವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ರಾಮನವಮಿ ಹಾಗೂ ಹನುಮಜ್ಜಯಂತಿಯನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿದರು.
ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ವೇದವರ್ಧನ ತೀರ್ಥ ಶ್ರೀಪಾದರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದವು. ಮಾರ್ಚ್ 22, 2026 ಭಾನುವಾರ ಸಂಜೆ 6.00-7.00ರ ವರೆಗೆ ‘ರಾಮಾಯಣದ ಅಂತರಂಗ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದರ್ಶನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಶ್ರೀಗಳವರಿಂದ ಅಪ್ಪಣೆಯಾಯಿತು. ಆ ಭಾಷಣದ ಲಿಖಿತ ರೂಪ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿವೆ. ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಗಳವರಿಗೆ, ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಿರುವ ಯಾಜಿ ಪ್ರಕಾಶನದ ಯಾಜಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ, ಮುಖಪುಟ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ಪುಟಾವಿನ್ಯಾಸ ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ, ಮುದ್ರಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕೊಂಡು ಓದುವ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ನಾನು ಆಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.
21 ಜೂನ್, 2026 ಡಾ|| ನಾ.ಸೋಮೇಶ್ವರ
naasomeswara@gmail.com
ಬೆಂಗಳೂರು-560064
ಪುಟ ತೆರೆದಂತೆ…
ಸವಿನುಡಿ / iii
ಮನದ ಮಾತು / v
ಶೋಕ-ಶ್ಲೋಕ-ಶಾಪ-ಮಹಾಕಾವ್ಯ / 1
1. ಧರ್ಮವೇ ಮೈವೆತ್ತ ರಾಮ / 5
2. ಋತ, ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು / 7
3. ರಾಮಾಯಣ / 9
4. ರಾಮಾಯಣ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು / 11
5. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇತ್ಯಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರಗಳು / 12
6. ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ / 13
7. ಸೀತಾಮಾತೆ / 18
8. ಲಕ್ಷ್ಮಣ / 21
9. ಭರತ / 25
10. ಶತ್ರುಘ್ನ / 30
11. ಹನೂಮಂತ / 33
12. ದಶರಥ / 36
13. ಕೈಕೇಯಿ / 39
14. ವಿಭೀಷಣ / 42
15. ಗುಹ / 46
16. ಶಬರಿ / 49
17. ಜಟಾಯು / 53
18. ಸುಗ್ರೀವ / 57
19. ತಾರಾ / 60
20. ಮಂಡೋದರಿ / 63
21. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ನೇತ್ಯಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರಗಳು / 66
22. ರಾವಣ / 67
23. ಕುಂಭಕರ್ಣ / 71
24. ಇಂದ್ರಜಿತು / 76
25. ಮಂಥರೆ / 79
26. ಶೂರ್ಪಣಖಿ / 82
27. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ / 87
28. ಕುಟುಂಬ: ಧರ್ಮದ ಪ್ರಥಮ ಪಾಠಶಾಲೆ / 89
29. ಸಮಾಜದ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ವಚನಬದ್ಧತೆ / 92
30. ಅಧಿಕಾರವು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಬೇಕು / 94
31. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮರಸತೆ: ತನ್ನವರ ವಲಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಸ್ನೇಹ / 96
32. ಸ್ತ್ರೀ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆ / 98
33. ರಾಜತ್/ಅಧಿಕಾರ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ / 100
34. ಮಹಾಕಾವ್ಯದಿಂದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದವರೆಗೆ / 102
35. ರಾಮಾಯಣ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರಕ ತತ್ತ್ವಗಳು / 103
36. ಅಂತಿಮ ಸಂದೇಶ / 105
37. ಮಂಗಳಾಚರಣೆ / 106
Reviews
There are no reviews yet.